Hoofdstuk 3 — Kleurmenging (licht & pigment)

In dit hoofdstuk leer je het verschil tussen additieve menging (licht, RGB) en subtractieve menging (inkt/verf, CMY).

Verdieping

Wil je begrijpen waarom RGB (licht) en CMY (pigment) zo werken? Bekijk dan het hoofdstuk Het menselijk oog en kleurwaarneming (spectrum, lichtbron, staafjes en kegeltjes).

Spectrum

Horizontale spectrum-band met vloeiende overgang van violet en blauw naar groen, geel, oranje en rood.
Spectrum-band — vaste volgorde van kleuren in het zichtbare licht. Als je de band ‘rond’ legt, ontstaat de kleurencirkel. Magenta is geen spectrale kleur en zit daarom niet in de spectrum-band.
Kleurenspectrum als doorlopende ring: rood via geel en groen naar blauw en violet; tussen violet en rood ligt magenta als overgang.
Spectrum als cirkel — Door rood en violet te verbinden krijg je een doorlopende kleurencirkel. De overgang tussen die uiteinden geeft magenta (niet-spectraal).
Belangrijk verschil

Een spectrum toont kleuren die in licht voorkomen (spectrale kleuren). Als je de spectrum-band “sluit” tot een cirkel, krijg je een doorlopende kleurervaring — met magenta als overgang tussen rood en violet (magenta is niet-spectraal).
De termen primair, secundair en tertiair in dit hoofdstuk slaan op kleurmenging (RGB of CMY) — dat is een model, geen spectrum.

Kleurblokken — additief (RGB) vs subtractief (CMY)

Gebruik

Kies hieronder Additief (licht) of Subtractief (inkt/pigment). Je ziet per model de primaire, secundaire, tertiaire en complementaire kleuren.

Tip: Klik op een kleurbolletje om de naam te zien.

3.1 Additieve menging (licht — RGB)

Additief mengen doe je met licht (scherm, beamer, LED). Hoe meer licht je toevoegt, hoe lichter het resultaat.
R + G + B = wit

RGB-mixer
Verander R, G en B en kijk naar het resultaat.
RGB(255, 0, 0)

Secundair (licht): geel = R+G, cyaan = G+B, magenta = B+R.

Resultaat
Dit vlak toont de kleur die je met de schuiven maakt.
Onthoud

Additief = licht optellen → meer licht = lichter → alle drie samen = wit.

3.2 Subtractieve menging (pigment — CMY)

Subtractief mengen doe je met inkt/verf/pigment (drukwerk, schilderen). Pigmenten absorberen licht: hoe meer je mengt, hoe donkerder het resultaat.
C + M + Y → richting zwart (in drukwerk gebruikt men daarom ook K).

CMY-mixer (didactisch)
Meer C/M/Y = meer absorptie = donkerder.
CMY(0%, 0%, 0%)

Secundair (pigment): rood = geel+magenta, groen = geel+cyaan, blauw = cyaan+magenta.

Simulatie: om het resultaat op een scherm te tonen zetten we CMY vereenvoudigd om naar een RGB-kleur. Echte inkten/pigmenten wijken af (papier, dekking, lichtbron, dot gain…).

Resultaat
Dit vlak toont een vereenvoudigde omzetting van CMY naar een schermkleur.
Onthoud

Subtractief = licht “wegnemen” door absorptie → meer pigment = donkerder.